این ایده که کفشهای کتانی بهسرعت بهجایی نمیروند، ممکن است یک تناقض باشد. هر طورکه میخواهید این کفشها را صدا کنید (کفش ورزشی، کفش دو، کفش باشگاه)، اما این کفشهای کتانی نهچندان متواضع به این زودیها به فراموشی سپرده نمیشوند. اگرچه کفش کتانی برای مدتهای مدید جزو اصلی مکاتب هنری بوده، اما اغلب در «مکعب سفید» موزهها موردبررسی قرار نمیگیرد.
نمایشگاه Sneakers Unboxed که در ماه مه افتتاح شد، شبکه جدیدی برای کفشهای کتانی (این جزء اصلی صنعت کفش) تدارک دیده و از نیویورک تا توکیو از طریق کالیفرنیا، کیپتاون و انگلستان سفر میکند. این نمایشگاه که از سوی لیگایا سالازار، یکی از چهرههای برجسته موسسات طراحی شاملLondon College of Fashion’s Fashion Space Gallery و موزه ویکتوریا و آلبرت (V&A) سرپرستی میشود، کفشهای کتانی را از دو وجه موردبررسی قرار میدهد: سبک و عملکرد. (گرچه بهگفته خانم سالازار برخی از مدلهای واجد شرایط در هر دو گروه حضور دارند.)
این نمایشگاه مطمئنا اقدامی بهموقع است. باوجود تأثیرات منفی همهگیری کرونا بر سایر زمینههای خردهفروشی، براساس گزارش والاستریت ژورنال، حامی این نمایشگاه، شرکت StockX (بازار آنلاین کفشهای کتانی و کلکسیونی مستقر در دیترویت که در سال ۲۰۱۵ تأسیس شد.)، بهتازگی اعلام کرده ارزش این شرکت به حدود ۳٫۸ میلیارد دلار رسیده است. در این نمایشگاه، بازدیدکنندگان میتوانند گوشهای از فناوری تجسم دادهها را توسط StockX که بازار فروش مجدد کفشهای کتانی را بیش از ۶ میلیارد دلار ارزشگذاری میکند، مشاهده کنند. همچنین نکات برجسته قابلتوجهی از تاریخچه پلتفرم فروش مجدد، از جملهJordan 1 Retro High Dior (با ارزشترین کفش کتانی سال ۲۰۲۰) و Adidas Yeezy Boost 350 V2 Zebra پرفروشترین کفش ورزشی در اختیار شرکتکنندگان قرار خواهد گرفت.
کالاهای مشترک
شرکت تحقیقات بازار Cowen، تابستان گذشته برآورد کرد بازار جهانی فروش مجدد کفشهای کتانی تا سال ۲۰۳۰ به ۳۰ میلیارد دلار خواهد رسید. این در حالی است که بازارهای خارج از ایالاتمتحده با سهم حدود ۱۹ میلیارد دلاری بخش قابلتوجهی از این بازار را در اختیار دارند. برای StockX، این شرکت نوپای مستقر در نیویورک، کفشهای کتانی یک دارایی در حال ظهور است. درک موریسون، مدیر ارشد اروپا در StockX، با این موضوع موافق است که کفش میتواند مجددا فرصتهای اقتصادی را برای فروشندگان ایجاد کند.
با این حال شاید یکی از بهترین ویژگیهای کفشهای کتانی همهگیریشکن بودن آنهاست. شرکت خدمات مالی Money.co.uk اوایل سال جاری براساس دادههای نظرسنجی جمعآوریشده از ۲۵۶۰ شرکتکننده در بازه زمانی فوریه تا مارس ۲۰۲۱، نشان داد خلقوخوی خریداران یا احساسات مثبت آنها پس از خرید کفشهای کتانی به ۶۴ درصد افزایش یافته است. آقای موریسون نیز با این مسئله موافق است که «عشق به کفشهای کتانی فراتر از سن، جنسیت و موقعیت مکانی است و صرفنظر از سابقه شما، احتمالا ارتباط، خاطره یا داستانی با کفش موردعلاقه خود دارید!»
خانم سالازار، اداره Sneakers Unboxed را که ایده آن ابتدا توسط شاستی لوتون، سرپرستDesign Museum مطرح شده بود، در اواخر سال گذشته و پس از به تعویق انداختن آن بهدلیل همهگیری ویروس کرونا و رفتن خانم لوتون به مرخصی زایمان در دست گرفت. بخش عمده محتویات نمایشگاه توسط خانم لوتون پس از بازدید از آرشیو بسیاری از برندهای اصلی و مشورت با طراحان و کلکسیونرهای کفش ورزشی تهیهشده بود. خانم سالازار که قبلا در سال ۲۰۰۸ برنامه Fashion V Sport را با حمایت Ecco در لندن برگزار کرده بود، شکلدهی روایت نمایشگاه و برنامهریزی بازدیدکنندگان را برعهده داشت. او میگوید: «من معتقدم شما نمیتوانید تاریخچه کفشهای کتانی را بدون بیان داستان افرادی که آنها را فراتر از لباسهای ورزشی کاربردی محبوب کردهاند، بیان کنید.»
فرم، تناسب و عملکرد
خانم سالازار میگوید که چه از نظر شکل، چه از نظر عملکرد یا هردوی اینها، فرهنگ ساختهشده حول کفشهای کتانی توسط Sneakerheads یعنی اشخاصی که به این کفشها و طراحی آنها علاقه وافری دارند، شکل میگیرد. مدتها قبل از اینکه عرضه نسخههای محدود یا همکاری بین برندها به یک هنجار تبدیل شود، برخی از این افراد به خارج از کشور سفر میکردند تا نسخههای خاص هر کشور را خریداری کنند یا در فروشگاههای ورزشی بهدنبال مدلهای خاص و قدیمی بگردند.
بنابراین این نمایشگاه با مفهوم سبک آغاز میشود، مدهای جوانان را در دهه ۱۹۷۰ در نیویورک و قبل از برخورد با اسکیتبوردسواران اولیه در کالیفرنیا موردبررسی قرار میدهد و سپس به سراغ یونیفرمهای تجربی پوشیده شده توسط فوتبالدوستان بریتانیایی و خردههای فرهنگهای رقص و… میرود. این سفر قبل از رسیدن به توکیو که نسخههای عرضه محدود برای اولینبار در آنجا شروع شد و برندها به قدرت و تاثیر خود پیبردند، به کیپتاون میرود.
طبق اعلام Sneakers Unboxed، بعد از سبک، بحث عملکرد به میان میآید. این جنبه متمرکز بر فناوری نمایشگاه، نیاز به بازگشت به ریشههای کفش کتانی دارد، جایی که ۸ عنصر کلیدی و مرتبط با یکدیگر در ساخت کفش کتانی شامل کشش، تناسب، لایهگذاری و ثبات، کالبدشکافی شده و در کنار مواردی چون طراحی موردتوجه قرار میگیرد. به گفته خانم سالازار، این نمایشگاه همچنین با بررسی «نوآورانهترین کفشهای کتانی در طول تاریخ» به مهمترین دغدغههای طراحی استراتژیک عصر کنونی؛ یعنی پایداری زیستمحیطی و اقتصاد گردشی نیز میپردازد.