فارسی
بازی قیمتی دلار و تولید (گفتگوی علی لشکری با روزنامه صمت)
نوسان قیمت دلار سایر بازارها را هم تحتشعاع قرار میدهد، اما نکته این است که براساس نظر فعالان بازار، هنگامی که قیمت محصولی متاثر از نرخ ارز افزایش مییابد، متناسب با کاهش قیمت دلار، نرخ محصول پایین نمیآید. از سوی دیگر، مدیران صنعتی عنوان میکنند صنعتگر باید آگاه باشد در شرایط عدمقطعیت فعالیت دارد و باید متناسب با آن برنامهریزی کند که البته کار دشواری است.
برنامهریزی براساس عدمقطعیت
علی لشگری، عضو هیئت مدیره جامعه مدیران و متخصصان صنعت کفش ایران درباره نوسان نرخ دلار و وضعیت تولید و قیمت محصولات به صمت گفت: موضوع مهم این است که در شرایط فعلی همه باید بپذیریم که در دوره عدمقطعیت زندگی میکنیم. این امر برای بیشتر کشورها صادق است، زیرا پس از اتفاقی که در سال ۲۰۲۰ میلادی(۱۳۹۸ خورشیدی) رخ داد، وضعیت پیش آمده ادامه دارد. این موضوع تغییرات اساسی و سنگین در کسبوکارها بهوجود آورده بهنوعی که کسبوکارها در حال پوستاندازی هستند.
وی افزود: سبک زندگی در حال تغییر است؛ البته غیر از مشکلاتی که شیوع ویروس کرونا برای ما و همه جهان بهوجود آورده، پیش از آن ما مشکلات و گرفتاریهای خاص خود هم داشتیم. بیثباتی در بازار را پیشتر هم داشتیم و با شیوع کرونا «قوز بالا قوز» شد.
لشگری با بیان اینکه شرایط تولید سختتر شده، گفت: هم در سطح کلان اقتصاد و هم صاحب بنگاه اقتصادی، امور بسیار دشوار در حال انجام است و از این بابت باید به صنعتگران حق داد که در شرایط نوسان نرخ ارز، تصمیمگیری بسیار دشوار است.
از اینرو بنگاهها با توجه به شرایط موجود برنامهریزی میکنند که البته این نیز بسیار سخت خواهد بود که هر بنگاهی با توجه به شرایط پرنوسان فعلی برنامهریزی ثابتی داشته باشد.
عضو هیئت مدیره مدیران و متخصصان صنعت کفش ایران تاکید کرد: در شرایط فعلی میطلبد که صاحبان بنگاهها خود صاحب تحلیل باشند یعنی غیر از اینکه صاحب فناوری و سرمایه هستند و بازار را میشناسند باید قدرت تحلیل داشته باشد. آنها باید بدانند مانند یک سال قبل نمیتوانند به فعالیت خودشان ادامه دهند.
او اظهار کرد: شرایط هم برای بنگاه بزرگ و هم متوسط و هم خرد دشوار شده و هر بنگاهی باید متناسب با مختصات خاص خودش نسخه بپیچد تا با شرایط جدید منطبق شود. بهعنوان مثال، خیلی از بنگاهها هستند که مواد اولیه مورد نیاز را با ارز ارزانتر خریداری کردهاند و امروز که نرخ ارز گرانتر شده نیاز به یک نسخه دارند و دیگری هم که روزانه خرید دارد و فقط نیاز روزش را تهیه میکند، نسخه متفاوت میخواهد. بازار و طرف قرارداد هر دو بنگاه متفاوت است.
وی ادامه داد: شرکتی که برای یک ماه یا ۲ ماه باید موجود مواد اولیه در انبار داشته باشد و دارای قراردادهای بلندمدتتر است، نسخهاش با واحدی که صبح معادل تولید روزش خرید دارد، متفاوت است. در بخشی تولیدکننده از سودش کم میکند، اما اگر تفاوت بیش از ۱۰درصد باشد ناچار قیمت محصولاتش را افزایش میدهد. بهطور قطع، این امر آمار تقاضایش را پایین میآورد زیرا قدرت مصرفکننده هم پایین میآید. با کاهش تقاضا ظرفیت تولید هم پایین میآید و هزینههای سربار و قیمت تمام شده بالا میرود و از سوی دیگر، سود کاهش پیدا میکند. تمام این موارد واکنشهای اقتصادی به نوسان نرخ ارز و قیمت مواد اولیه بوده و طبیعی است. لشگری با بیان اینکه در شرایط اینچنینی قدرت چانهزنی برای بنگاه بزرگتر بیشتر است، گفت: فضای اقتصاد ایران پیش از کرونا هم دچار مشکل بود کرونا مشکلات را مضاعف کرد. در نتیجه تحریم نقلوانتقال پول انجام نمیشود کرونا هم مرزهای صادراتی را مسدود کرده است. با وجود اینکه نرخ دلار افزایش پیدا کرده و وضعیت برای صادرات بسیار مناسب است، اما صادرات قفل شده است. برخی حتی کالای سفارش شده را آماده کردهاند، اما با بسته شدن مرز امکان صادرات ندارند. او ادامه داد: بخشی از نرخ دلار ناشی از این است که کرونا صادرات را کاهش داده بهاضافه اینکه نفتی هم خریدوفروش نمیشد. سهم مالیات در اقتصاد کشور ما ۷ تا ۸درصد است در حالی که این سهم در یک کشور اروپایی مانند سوئد بین ۴۰ تا ۵۰درصد است. از سوی دیگر دولت هم به صادرکننده فشار میآورد که تا آخر تیر مثلا ارز صادراتی را باید به بانک مرکزی برگرداند. اگر چنین نشود کارت بازرگانی او یعنی رگ حیاتیش باطل میشود. ناگزیر از خیابان دلار خریداری میکند و به بانک مرکزی تحویل میدهد. با افزایش تقاضا نسبت به عرضه نرخ آن بالا میرود.
لشگری در پایان عنوان کرد: ما باید بپذیریم در شرایط عدمقطیعت بهسر میبریم و باید با توجه به این شرایط برنامهریزی داشته باشیم، تا به هر حال از این وضعیت هم گذر کنیم.
آشفتگی قیمتی در بازار
در ادامه مهدی ستوده از فعالان بازار لوازم یدکی خودرو درباره افزایش قیمت دلار و در ادامه کاهش آن و وضعیت نرخ محصولات در این بازار به صمت گفت: بهطور معمول در چنین شرایطی فروشنده محصولش را بهفروش نمیرساند، زیرا با شرایطی که نرخ ارز دارد فروشنده همیشه باید متضرر شود.
او افزود: مشتری که صورت میدهد ممکن است من فروشگاهدار با محصولات را با قیمت بالا خریداری کنیم و هنگام تحویل قیمت دلار کاهش پیدا کند بهطور قطع نمیتوانیم با قیمت بالا بدهیم. در این شرایط دوباره از بازار با همان قیمت پایینتر دلار محصول را خریداری میکنیم و کالای قبلی را نگه میداریم تا قیمت جدید جا بیفتد و قیمتها افزایش پیدا کند. البته ممکن است برخی به ضرر محصولاتشان را بهفروش برسانند، زیرا با تعداد بالا خریداری کردهاند و سرمایهاش باید برگشت شود اما فروشنده خرد که در حد ۱۰۰ یا ۵۰ تا خریداری میکند نگه میدارد تا شرایط تا حدودی تثبیت شود.
او یادآور شد: در بازار لوازم یدکی فروشندهها چند دسته هستند؛ برخی واردکننده، بعضی تولیدکننده و برخی هم نمایندگی هستند. دسته چهارم هم صورت جمع میکنند. صورت جمع کردن یعنی مشتری تماس میگیرد ۲ کارتن از قطعهای میخواهد ما از نمایندگی خریداری میکنیم و با درصد سودی به مشتری میدهیم. اگر کالای مصرفی را مشتری ۲ کارتن صورت بدهد ما ۵ کارتن خریداری میکنیم که اگر قیمت بالا برود نگه میدهیم. از سوی دیگر توجه داشته باشیم با بالا رفتن قیمت دلار و افزایش قیمت کالاها، با افت نرخ ارز کسی قیمت محصول را متناسب با قیمت دلار کاهش نمیدهد. بهطور معمول تولیدکننده و واردکنندهای که قیمت محصولاتشان را بهدلیل گران شدن ارز افزایش میدهند پایین نمیآورند. تا به امروز اینگونه نبوده که با بالا رفتن نرخ دلار و در ادامه کاهش آن قیمت محصول هم کاهش پیدا کند. بهعنوان مثال، محصولی که ۱۸۰ هزار تومان بوده با افزایش دلار ۲۲۰ هزار تومان میشود با کاهش نرخ دلار این محصول نهایت ۵ هزار تومان پایین بیاید. ستوده با بیان اینکه قطعه در بازار لوازم یدکی کم است، گفت: تولیدکننده عنوان میکند آهن یا آلومینیوم نیست که تولید داشته باشد یا قیمت آنها روزانه خیلی بالا و پایین میشود. شرایط بهگونهای است که هر کسی قیمتی تعیین میکند و محصولش را بهفروش میرساند. چارهای هم نیست.
سخن پایانی
بنابر گزارش بهطور معمول در بازار کشور وقتی محصولی متاثر از قیمت دلار بالا میرود حتی با کاهش نرخ آن کاهش متناسب نداشته و خریدار و فروشنده به وضعیت موجود عادت کردهاند. در برخی موارد هم محصولی که با قیمت بالا خریداری شده در صورت کاهش قیمت در انبار باقی میماند تا دوباره نرخ آن بالا برود. آشفتگی موجود ناشی از بالانس نبودن عرضه و تقاضاست.
